4190 gardbrukarar i Vestland har sleppt dyra sine på utmarksbeite denne sommaren, ei ordning som held landskapet ope og gir klimavennleg mat, ifølgje Statsforvalteren.
Denne sommaren har 4190 gardbrukarar i Vestland sleppt husdyra sine på utmarksbeite. Til saman gjeld det over 400 000 dyr, som skal nytte ressursane i utmarka fram til september, skriv Statsforvalteren i Vestland.
Fordelinga mellom dyreslaga er om lag 149 370 sau, 216 100 lam, 16 820 geiter, 21 700 storfe og 15 040 kyr.
Graset som dyra beitar på i utmarka veks utan gjødsel, noko som gir eit lågare klimagassutslepp enn fôr dyrka på innmarka. Statsforvalteren peikar på at dette gjer kjøt og mjølk frå utmarksbeite til eit klimaklokt val. Fôret har dessutan andre kvalitetar enn gras frå innmark, sidan dyra her et ei blanding av gras, urter og andre planter som fungerer nesten som medisin for dei. Samstundes sparer bonden arbeid, maskinbruk og drivstoff når dyra hentar maten sjølv.
Beiting gir dyra mosjon og fridom, og smittepresset er lågare i utmark enn på innmarksbeite, slik at dyra blir mindre utsette for sjukdom. Samstundes er terrenget krevjande: dyra må tåle all slags vêr, ferdast i ulent og til dels farleg landskap, og dei er utsette for ulukker og rovdyr.
Område som blir jamt beita, utviklar eit anna og rikare planteliv enn område utan beitedyr, fordi dyra held vegetasjonen nede og slepper meir lys ned til dei små plantene. Avføringa gir i tillegg næring til plantene og livsgrunnlag for insekt og fuglar. På denne måten bidreg beitedyra til å hindre attgroing med skog, einer og lyng, og held kulturlandskapet ope og tilgjengeleg for folk flest.
Stadig fleire gardbrukarar tek i bruk elektroniske hjelpemiddel som Nofence eller Monil. Løysingane set opp eit usynleg gjerde rundt beiteområdet, medan sporingsbjøller viser kvar dyra held seg på kartet. Dette gjer det enklare for bonden å halde tilsyn og følgje med på korleis dyra brukar beiteområdet gjennom sesongen.
Det er krav om tilsyn av dyra kvar veke, og ved uro i beiteområdet kan det bli stilt krav om tilsyn fleire gonger i veka.
Frå 2024 til 2025 var det små endringar i talet på dyr på utmarksbeite i fylket, og sau er framleis den klart største dyregruppa. Den største endringa i perioden var ein nedgang på 2793 lam.
Denne artikkelen er skriven med AI-assistanse basert på faktaopplysningar frå eksterne kjelder. Vi strevar for å vere så nøyaktige som mogleg, men feil kan oppstå.
Vi vil gjerne høre fra deg
Har du sett noe interessant, eller har du en historie du mener vi bør skrive om? Send oss et tips – stort eller lite. Du kan også være anonym.
Hovedkilde
Statsforvalteren
Statsforvalteren advarer:
Fylket har robust matproduksjon, men krevende geografi og sårbart vegnett kan skape store forsyningsproblemer i en krise.
25. mars
Ukraina-krigen 4 år
Fire år etter invasjonen takker Statsforvalteren kommuner og frivillige for enorm innsats.
16. mars
Kommunegrense
Innbyggerinitiativet fra Romarheim-Urdal får ikke gehør – men departementet har siste ord.
16. mars
